Informacje ogólne

Powódź nie zna granic! Ale istnieje część działań wspomagających ochronę przed powodzią, której nie da się zorganizować w ramach gminy, powiatu czy województwa. Planowanie ochrony technicznej - dotyczy to na przykład budowy zbiorników retencyjnych - wymaga analiz prowadzonych nie w granicach administracyjnych, ale w zlewni całej rzeki. Również system pomiaru opadów i stanów wody w rzekach (zwany przez fachowców systemem monitoringu) niezbędny dla systemu ostrzeżeń powodziowych powinien być budowany w ramach zlewni. Tylko takie podejście gwarantuje odpowiednio wczesne zawiadomienie lokalnych służb o zagrożeniu i umożliwi im zawiadomienie zagrożonych ludzi w gminie czy powiecie. W konsekwencji w planowaniu ochrony przeciwpowodziowej i niektórych działaniach operacyjnych niezbędne jest planowanie dla zlewni, a nie tylko gminy czy powiatu. Stąd konieczne jest ścisłe powiązanie lokalnych planów ochrony przeciwpowodziowej z planami i strategiami przygotowanymi dla zlewni czy dorzecza.
 
DEFINICJE, RODZAJE, TYPY POWODZI

Definicja i rodzaje powodzi

Pojęcie „powódź” definiuje się w oparciu o pojęcie „wezbranie”. Pod pojęciem wezbrania rozumie się wyraźny wzrost stanów  wody ...

więcej »

 

Rodzaje powodzi

Mówiąc o powodzi myślimy zazwyczaj o powodziach spowodowanych wylaniem się rzek. Nie jest to jednak jedyny rodzaj powodzi, a w każdym razie nie jest to jedyna przyczyna zalania czy podtopienia domów, dróg, ....

więcej

Typy powodzi

Opis powodzi opadowych, roztopowych, zatorowych i sztormowych.

więcej »

 

Klasyfikacja i wielkość wezbrań

Jednym z kryteriów oceny wezbrań opartym na wielkości przepływu kulminacyjnego wezbrania związanym z prawdopodobieństwem pojawiania się jest klasyfikacja Punzeta. Autor przyjmuje, iż wezbranie ...

więcej »

PRZYCZYNY ZAGROŻENIA POWODZIOWEGO

Zagrożenie powodziowe od strony rzek

Rzeki charakteryzują się dużą nieregularnością przepływów. Szerokości i głębokości rzek zależą od ilości spływających wód, rodzaju podłoża i rzeźby terenu, po którym płyną. Rzeka i jej otoczenie ulega ciągłym zmianom. Płynąca woda stopniowo pogłębia koryto, wymywany materiał (otoczaki, piasek, żwir itp.) wleczony jest w dół biegu rzeki, a następnie osadzany. Erozja boczna i alimentacja (osadzanie) powodują powstawanie meandrów, przewężeń i zmianę kształtu koryta rzeki. W wyniku tych procesów tworzy się dolina rzeczna, która często obejmuje rozległy obszar. Rzeka w miarę upływu czasu zmienia kształt linii brzegowej, a także krajobraz całej doliny. Prędkość przepływu wody w rzekach zależy od rodzaju podłoża i stopnia jego nachylenia, poziomu wody i kształtu koryta. Ilość wody płynąca rzeką również nie jest stała. W ciągu roku mają miejsce okresy tzw. wezbrań i niżówek. Wezbrania rzek są zjawiskiem częstym, występują zazwyczaj kilka lub kilkanaście razy w ciągu roku. Co pewien czas wystąpienie rzek z brzegów przybiera olbrzymie rozmiary, powodując znaczne straty społeczne i gospodarcze, zwłaszcza na intensywnie zagospodarowanych terenach.

tekst pochodzi z pracy doktorskiej pt. "Skuteczność działania zielonego dachu jako obiektu służącego retencji wód deszczowych na obszarach zurbanizowanych" autorstwa E.Drożdżal, Politechnika Krakowska, Kraków 2004.

Hydrologiczne przyczyny powodzi

Położenie geograficzne Polski powoduje, że na jej obszarze mogą występować różnego rodzaju powodzie: opadowe, roztopowe, zatorowe, sztormowe. Każdy z tych typów powodzi ma inną genezę i przebieg, inna jest też możliwość przewidywania miejsca i czasu wystąpienia powodzi oraz jej zasięgu terytorialnego.

więcej »

Antropogeniczne przyczyny wzrostu zagrożenia

W ostatnich latach obserwuje się coraz częściej występujące powodzie, o coraz gwałtowniejszym przebiegu. Intensyfikacja zjawisk powodziowych spowodowana jest w głównej mierze przez człowieka, jest logicznym następstwem jego działalności.

więcej »

PRZED POWODZIĄ ...

Co robić, gdy nadeszła informacja o powodzi?

Od prawidłowej reakcji na ostrzeżenia o powodzi zależy bardzo wiele. W terenach górskich szybka ewakuacja może uratować życie. Tam, gdzie jest więcej czasu na zabezpieczenie domu, rozsądne i szybkie działania pozwalają uniknąć dużych strat. Ale decyzja – co zrobić, jak się zachować – nie jest łatwa. Ludzie, dla których powódź jest zaskoczeniem, reagują w sposób nieprzewidywalny. Niektórzy nie reagują w ogóle lub zapominają najważniejszych rzeczy, bez których trudno sobie poradzić poza domem lub trudno zacząć życie po powodzi.

więcej »

Jak przygotować rodzinę do powodzi?

Człowiek zaskoczony przez powódź rzadko działa rozsądnie. Ogarnięty paniką najczęściej traci czas na podejmowanie sprzecznych decyzji oraz szukanie rzeczy nie zawsze najbardziej mu potrzebnych. W efekcie popełnia błędy, które mogą stanowić zagrożenie życia własnego i członków rodziny. Jednym z podstawowych warunków skutecznej ochrony ludzi na terenach zagrożonych przez powódź jest ich wiedza o tym, jak należy postępować, kiedy nadchodzi informacja o zagrożeniu. Sposobem sprawdzonym jest przygotowanie przez mieszkańców obszarów zalewowych tzw. „rodzinnych planów powodziowych.”

więcej »

Jak zabezpieczyć się przed stratami powodziowymi?

Badania przeprowadzone w wielu miejscach w Polsce przez IMGW pokazują, że ludzie nie wiedzą, jak przygotować dom, by straty powodziowe były jak najmniejsze. W dodatku większość z nich nie wierzy, że można coś zrobić samemu dla ochrony dobytku i własnego życia. W wielu krajach propagowanie aktywności w tym zakresie jest elementem strategii ograniczania strat powodziowych.

więcej »

Zabiegi techniczno - organizacyjne

Im bardziej starannie zabezpieczy się budowle i ich infrastrukturę techniczną przed zbliżającą się powodzią tym straty i szkody powodziowe będą mniejsze i mniej pracy oraz środków finansowych trzeba będzie włożyć w przywrócenie budowli do ich stanu pierwotnego. Prędzej też będzie się można do nich wprowadzić i zacząć normalne życie. Powódź jest jednak żywiołem i nie wszystko uda się zabezpieczyć.

więcej »

W CZASIE I PO POWODZI...

Prawidłowa eksploatacja obiektów w czasie powodzi

Na obszarach szkód powodziowych ludzie poszkodowani przez żywioł często załamują się nerwowo. Ciężkie przeżycia mogą spowodować depresje, nerwice, wodowstręt, apatię i niechęć do podejmowania jakichkolwiek działań. Należy starać się nie poddawać tym nastrojom i pamiętać, że działanie jest jednym ze sposobów leczenia takich stanów, odwrotnie, bezczynne oczekiwanie na pomoc może pogłębić uczucie beznadziei, bo wobec ogromu po trzeb pomoc nie może dotrzeć do wszystkich równocześnie.

więcej »

Usuwanie szkód powodziowych w budynkach

Jeżeli budynek jest bezpieczny można przystąpić do jego odnowy. Najważniejszym jest bowiem jak najszybsze odtworzenie możliwie dobrego stanu domu, tak aby zapobiec dalszym jego zniszczeniom. Niezależnie od tego czy budynek był ubezpieczony od skutków powodzi, czy nie, celowym jest zarejestrowanie szczegółów zniszczeń na fotografiach lub na video.

więcej »

Jak sobie radzić po powodzi?

Jak sobie radzić po powodzi ???

więcej »

ZARZĄDZANIE RYZYKIEM POWODZIOWYM

Jakie jest ryzyko powodzi?

Mieszkając w pobliżu rzeki warto się zastanowić, jaka jest szansa, że powódź zdarzy się za naszego życia. Planiści, inżynierowie i fachowcy od ochrony przeciwpowodziowej zwykli odnosić większość swoich działań do wezbrania, które­go prawdopodobieństwo wystąpienia wynosi 1% - większość obwałowań chroni nas przed taką właśnie wodą. Z tą wielkością wiąże się wiele nieporozumień, mówi się bowiem czasem, że jest to powódź, która statystycznie może pojawić się raz na sto lat. Czyli bardzo rzadko - myśli wiele osób i traktuje to jako zjawisko, które nie zdarzy się za ich życia. Kiedy jednak pomyślimy, że szansa wystąpienia tej samej powodzi w ciągu roku wynosi 1%, będziemy już mniej skłonni tak uważać. Ale przecież mieszkamy w tym samym miejscu zwykle dużo dłużej niż jeden rok, a im dłuższy czas zamieszkania, tym prawdopodobieństwo pojawienia się po­wodzi jest większe. Jeśli mieszkamy nad rzeką 10 lat, to wynosi ono już 10%, jeśli dwadzieścia - to 18%, a 26%, jeśli mieszkamy 30 lat. Czyli ryzyko jest niemałe; według statystyk ryzyko pożaru w naszym domu jest mniejsze.

Dlaczego straty powodziowe wciąż rosną?

Polska na szczęście nie jest krajem nawiedzanym przez tajfuny huragany, tsunami czy trzęsienia ziemi. Ale wielu ludziom w Polsce zagraża powódź. Tak było zawsze. W każdym prawie mieście można znaleźć wmurowane w ściany tabliczki upamiętniające kolejne powodzie: w Krakowie najstarsza pochodzi z roku 1670.

więcej »

Ograniczanie skutków powodzi

Obwałowania, zbiorniki retencyjne i poldery, wbrew powszechnym opiniom, nie są jedynymi metodami ograniczania strat powodziowych. Doświadczenie uczy, że ich budowa nie rozwiązuje problemu. A w każdym razie nie całkowicie.

więcej »

Lokalne, znaczy skuteczne

Złożoność problemu ograniczania strat powodziowych zrozumieli najwcześniej Amerykanie -już w latach sześćdziesiątych zaczęli propagować alternatywne do technicznych sposoby działania. Zakres stosowanych działań jest ogromny i obejmuje: ograniczanie zabudowy terenów zalewowych, zabezpieczenie zlokalizowanych tam obiektów, przeniesienie tych obiektów w bezpieczne miejsce, budowę systemów ostrzeżeń powodziowych i wiele innych. Ten sposób myślenia uznawany jest obecnie na świecie za najbardziej skuteczny i według wielu specjalistów stanowi największą nadzieję na zmniejszenie strat powodziowych w przyszłości. Ale by móc zrealizować tę ideę, trzeba o ochronie przed rosnącymi skutkami powodzi zacząć myśleć lokalnie - takie działania są najbardziej skuteczne. Tylko lokalne władze są w stanie przygotować prawidłowo działający system ostrzegania ludzi przed nadchodzącym zagrożeniem, tylko lokalnie można przeanalizować, co jest najbardziej zagrożone i zdecydować, jakie przedsięwziąć środki zapobiegawcze. Również tylko lokalnie można próbować ograniczać zabudowę terenów zalewowych i formułować warunki, jakie mają spełniać zlokalizowane tam obiekty.

Lokalny plan ograniczania skutków powodzi

Plan lokalny ma pomóc społeczności lokalnej w opracowaniu i realizacji strategii zmniejszania skutków powodzi na obszarze gminy. Przygotowanie planu daje następujące korzyści:

  • Pozwala na znalezienie najlepszej, przemyślanej drogi (obejmującej wiele różnych metod działania) do zwiększenia odporności gminy na powódź
  • Ułatwia uzyskanie akceptacji społecznej dla działań, które wiążą się z wydatkami z budżetu gminy oraz inicjuje niezbędną dla osiągnięcia dobrych efektów współpracę samorządu z mieszkańcami
  • Ułatwia znalezienie źródeł finansowania realizacji poszczególnych elementów planu.
więcej »

POWODZIE HISTORYCZNE

Powodzie w Polsce

Powodzie na ziemiach polskich od dawna były przyczyną dotkliwych klęsk, toteż wiadomości o nich przekazywane były z pokolenia na pokolenie, podobnie jak o wydarzeniach o znaczeniu historycznym. Pierwsze zapisy na temat powodzi spotykamy w kronice Długosza /XV w./. Jako najwcześniejsze zanotowana została powódź z 988r., która nawiedziła ziemie polskie dwukrotnie, uniemożliwiła jesienne zasiewy i spowodowała w roku następnym klęskę głodu. W 1118r. wystąpiła powódź, która swym zasięgiem objęła znaczne obszary Europy. W wieku XIII odnotowano 4 wielkie powodzie /1221r., 1235r., 1255r., 1270r.

więcej »

Powodzie dorzecza Odry

O wielkości i rozmiarach wezbrań decyduje przede wszystkim natężenie opadu oraz jego przestrzenny rozkład. Nie bez znaczenia jest również kształt powierzchni dorzecza oraz orografia terenu, które w przypadku Odry zasługuje na specjalne podkreślenie. Dorzecze Odry jest bardzo rozwinięte i wyjątkowo asymetryczne. Zlewnie lewostronnych dopływów, których obszary źródłowe leżą w Sudetach i na Przedgórzu Sudeckim oraz Olzy wypływającej z Beskidu Śląskiego, zalicza się do rzek górsko-nizinnych. Układ hipsometryczny mezoregionu jest zróżnicowany, wyróżnić tu można trzy zasadnicze typy krajobrazu: górski i podgórski, wyżynny oraz nizinny. Zróżnicowanie środowiska tego obszaru wpływa nie tylko na ilość opadów, ale także na szybkość spływu i możliwości retencyjne zlewni.

więcej »

Monografie powodzi

Przebieg i analiza większych powodzi zostaje opracowana i wydana w postaci monografii. Instytucją, która od lat opracowuje monografie jest Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej. Powodzie w dorzeczu górnej Wisły zostały opisane w monografiach z lat 1960, 1970, 1972 oraz 1997. Powódź w dorzeczu Górnej Odry została opisana w monografii z roku 1997.

więcej »


Polecamy

"Jak sobie radzić z powodzią" pod redakcją Małgorzaty Siudak i Elżbiety Tyralskiej - Wojtyczy - podręcznik zawierający materiały dydaktyczne dla nauczycieli

"Współpraca z mediami" - poradnik. Publikacja przeznaczona dla środowisk fachowych (hydrolodzy, meteorolodzy i specjaliści gospodarki wodnej) oraz pracowników administracji rządowej i samorządowej, mająca na celu przybliżenie im specyfiki pracy dziennikarzy i ułatwienie kontaktów z mediami w czasie sytuacji kryzysowych.

więcej »